DATUEN KONTROLA ETA SALMENTA

PANOPTIKOA

Jeremy Bentham (Spitalfields, London, 1748ko Otsailaren 15- London, 1832ko Ekainaren 6) ingeles filosofo epailea izan zen, utilitarismoaten fundatzaile izateaz gain, oinarrizko ongizatearen defendatzaile.

Bere aburuz, pertsonak birgizarteratzeko modu onena kontrola zen, hots, errepresioa. Horrekin bat eginez, Panoptikoa deritzon espetxe bat sortu zuen. Zer ote da ba? Diseinuaren helburua da behatzaileak preso gutziak (-pan) behatu (-opticon) ahal izatea, espetxeratuak begiratuak izaten ote ari diren konturatu gabe. Horrela, gatibuak "omniszientzia ikusezin baten sentimendua" pairatzen du; hots, aldi oro zelatatua sentitzen da.

Espetxe-eraikina, behatzeko dorre bat gehitzen du gelaz betetako eraztun itxurako eraikineko erdialdean. Gela bakoitzeko azaleraren ondorioz bi tarte sortzen dira: kanpokoa argia sartzeko eta barrukoa, behatzeko dorrera zuzen

duta dagoena. Gela bakoitzean daudenak isolatuta egongo ziren batak besteengan dauden hormengatik eta menderatuta egongo ziren indibidualki eta kolektiboki dorrean ezkutatuta egongo litzatekeen behatzaileari. Horretarako, Benthamek ez zituen bakarrik behaketa dorrean jarriko litzatekeen pertsiana veneziarrak irudikatu, baita ere dorreko geletan jarriko zituen ezkutuko labirintoak zeinek argi distirak eta zaratak ekidatuko zituen behatzailearen presentzia noiz zegoen ez jakiteko.

Benthamen diseinuari dagokionez, diseinu hau bere garaiko espetxeak baino merkeagoa izango litzateke, langile gutxiago beharko zituen eta. Behatzaileak ikusezinak direnez, ez zen beharrezkoa izango denbora guztian lanean egotea, behaketa lana utzi ahalko zuten une ezberdinetan. Diseinua garaiko espetxearen idei mugatu bat bezala izan arren, Benthamek garapen garrantzitsu bat bezala ikusi zuen.

" GOGOETA 1"

Gelan hainbait gauza aipatu ondoren, interneten izaten diren arriskuen barne, ikus dezakegu, zelatatzeko baliabidea izan daitekeela. Hauek, bat baina gehiago izan daitezke, eta ondorio ezberdinak izan ditzakete geure bizitzetan. Hauetxek dira gelan aipatu ditugunak:

-GOOGLE: Geure datu pertsonalak erabiltzen ditu.

-WHATSAPP: Gu geu konektatu eta deskonektatzen garen ordu finkoak ikus daitezke.

- EGELA: Momentu zehatz horretan dugun nabigazioaren berri dute.

- FACEBOOK: Geure datu pertsonak izateaz gain, Whatsapp-ek eskeintzen duen zerbitzuaren moduan, pertsona bakoitzaren konexio orduak ikus daitezke.

-TELEFONIA KONPAINIAK: Zeure lokalizazioaren eta erabileren berri izan dezakete.

-WEBCAM (DRONE) : Pertsona ezezagunak bertan sartzeko arriskua dago.

-GPS MUGIKORRA: Gps-aren zerbitzua duen edozerrek (mobilak barne) posizionamenduaren kontrol osoa dauka.

-KREDITU TXARTELAK(BANKETXEAK) : Geure datuak dituzte, hauen erabateko kontrola dutelarik.

-KAMERAK (ZERBITZUETAKOAK): Egiten ditugun mugimendu guztiak grabaturik daude.

¿POR QUÉ ME VIGILAN SI NO SOY NADIE?

Behin hau aztertuta,  "¿Por qué me vigilan si no soy nadie?" bideoa ikusi eta aztertu dugu. Bideo honetan Marta Perairok azaltzen du, arestian aipatu dugun moduan, uneoro ikus gaitzazketela. Ordenagailu, mobil edota kameren bitartez. Hori dela eta, geure esku dauden gauzetan, ahalik eta zuhurren jokatu behar dugu eta geure anonimotasuna ondo zaindu behar dugu.

Gainera, honekin batera, gizaki gehienok ditugun zenbait akatsen azalpena ematen du. Alde batetik, uneoro ematen ditugun datu nahiz informazioak gutxietxi egiten ditugu; ez hori bakarrik, datu zehatz horien balorea, erabat arbuiatzen dugu. Honekin batera, NSA delakoa segurtasun agentzia bat dela pentsatzea da geure arazo nagusia.

Bestalde, 2009.urtean eman zen Malte Sprinten kasuaren berri eman zen. Gizon honek telefono konpainia batekin kontratua zuen, eta hauek jasota zituzten bere datu guztiak pasatzeko edota bidaltzeko eskatu zuen. Konpainiaren erantzuna, ezin zizkiola eman esatea izan zen. Arazo hau zela medio, abokatuekin hitz egin eta konpainiak 6 hilabeteko informazioa eta 30.832 linea zituen excel bat agertzen zen CD bat eskuratu zuen.

2008. urtean berriz, beste lege bat atera zen.  Lege horrek esaten zuena zera zen, 10.000 bezero baina gehiagoko konpainiek heuren bezeroen datuak 6hilabete-2 urte bitartera jaso behar zituztela. Honen ondorioa, Malteri datu gehiago zor zizkiotela izan zen.

Behin datuak izanda, Maltek eguneroko haundi baten antzera, mapa bat sortu zuen. Bertan, berak egunerokotasunean egiten dituen gauzak agertzen dira, besteak beste. Horren adibide izan daiteke lan orduak edota bere mezuen igorleen izenak. Zergaitik? bere mugikorrean dago erantzuna. Mugikor horrek antena batera konektatzeko ahalmena du, eta antena horrek dayi guztiak biltzen ditu.

Beste kasu bat, argazki batena da. 15-M-an egin zen manifestazio batekoa da. Bertatik informaizo asko atera daiteke, kalean pertsona gehienek mugikorra baitute. Geroz eta pertsona gehiagok dakite horrelako informazioa eskuratzean geure jokabidea erabat aldatzen dela. Hori dela eta, Jeremy Bentham-ek esaten duen bezala, jendeak herria kontrolatu nahi badu, ezjakintasunean bizi behar dira.

Kamerak, ordenagailuak... hauek eta beste hainbat aparatu momentuoro aurkitzen dira geure informazioa biltzen eta gordetzen. Azkenik, bitxikeri moduan, Martak dio "ez dugula itxaron behar geure etxeko kortinak beste norbaitek jartzeko".

"GOGOETA 2"

Arestian esandakoarekin bat eginez, geure datuen kontrola izateko, erresistentzia edota modu ezberdinak daude. Hauek erabili ditzakegu baina zelatatuak izan gabe. Nola?

-GOOGLE: Geure datuak asmatzea, beste batzuk ematea.

-WHATSAPP: Tik bikoitza kendu, horrela konekxio orduak alde batera gelditu dira. Horretaz gain, ahalik eta kontaktu gutxien izan. 

-EGELA: Beti irekita edukitzea edota pertsona batek guztiei bertan dauden irakurgaiak pasatzea.

-FACEBOOK: Bertan jartzen diren argazkiak ez etiketatzea.

-TELEFONIA KONPAINIAK: "Hegazkin moduan" jartzea.

-WEBCAM (DRONE) : Kamara tapatzeko pegatina edo zerbait jartzea.

-GPS MUGIKORRA: Mobiletik guztiz kentzea.

-KREDITU TXARTELAK(BANKETXEAK) : Esku dirutan ordaintzea eta ahalik eta gutxien erabiltzea.

-KAMERAK (ZERBITZUETAKOAK): --- 

LAS REDES Y LOS DATOS: UNA PERSPECTIVA CRÍTICA

Ondoren, bideo hau ikusi dugu. Bertan, berriz ere, sare sozialei buruz hitz egiten da. Azken batean esaten dena zera da, sare hauetako bakoitzak bere ideologia propioa duela, baita zenbait helburu ere. Ez hori bakarrik, hauen helburuak etengabe aldatzen doaz. Ikus ditzagun bada zenbait sare sozial:

1. Facebook

Facebook Mark Zuckerbergek sorturiko gizarte-sare zerbitzu bat da. Harvard Unibertsitateko ikasleentzat sortu zen, baina orain mundu guztiari irekita dagoen sare bat da. Erabiltzaile bakoitza bertako sare ezberdinetan ibili daiteke, bere ikasketen araberako, bere bizitokiaren araberako edo bere lanaren araberakoa izan daitekeelarik, beste aukeren artean. Bertan munduko pertsona gehien ibiltzen dira, 900 milioi erabiltzaile aktibo baina gehiago dituelarik.

Gainera, publizitatea ere badago, eta geure profila pertsonalizatzeko aukera ere ematen digute. Honekin esan dezakegu, sarritan, beraien helburua komunikazioa garatzea ordez gauzak azaltzea dela; hori dela eta, esan dezakegu erdian dagoena produktua dela. Azken finean Facebookek "saltzen duen produktua" geu gara, geure datuak, argazkiak eta lagunak baititu.

Honekin batera esan beharra dago facebook ez dela libreki erabili daitekeen sare soziala. Zenbait argazki eta publikazio igotzeko debekua dago, beraiek nahi duten moduan zentsuratu dezaketekarik. Gainera, geure datuak, argazkiak eta beste zenbait gauza jaso egiten dituzte. Bestetik esan, ez duela gure pribatutasuna dioen bezala saltzen. Geure datuak politiko eta agente komertzialei saltzeaz gain, publizitatea egiten dute empresa multinazionalekin. Nora ote goaz?

2. Wikipedia

Wikipedia eduki askeko entziklopedia bat da, lankidetzaz editatua, eleanitza, Interneten argitaratua, Wikimedia Fundazioa irabazi asmorik gabeko erakundeak sustengatua. Wikipedia mundu osoko boluntarioek idazten dute. Internetera konektatutako edonork parte har dezake Wikipediako artikuluetan, aldatu lotura sakatuz. 2015ko azaroaren bostean, 291 hizkuntzatako edizioak zituen, eta horietatik 275 zeuden aktibo. Proiektuaren xedea da ahalik eta hizkuntza gehienetan idatzitako entziklopedia sortu eta hedatzea. Guztira 37 milioi artikulu ditu, horietatik 221.342 euskaraz eta bost milioitik gora ingelesez.

Wikipedian parte hartzen dutenei wikilari deritze. Desadostasunik sortuz gero, iritzia eman duten wikilarien gehiengoaren aukera gailentzen da. Bere antolamenduaren alde ona da etengabe eguneratzen, handitzen eta zuzentzen ari dela, eta hutsegiteak zuzentzea erraza dela. 

Hala ere, sare honen arazoa da sarritan esaten dutena gezurra dela edo ez dagoela guztiz kontrastaturik. Hala ere, esan beharra dago ez gaituela "saltzen".

3.Twitter

Twitter gizarte-sare eta microblogging zerbitzu bat da, erabiltzaileei testu soileko mezu laburrak, txio izenekoak, bidaltzea ahalbidetzen diena, 140 karaktereko gehienezko luzerarekin. Mezuak bidaltzeko, SMSak, bat-bateko mezularitza, Twitterren webgunea edo hainbat aplikazio (adibidez, Twitterrific) baliatzen dira. Twitterren erabiltzaileari txiolari deritzo. 

Twitterrek garrantzia edukiei ematen diete erabiltzaileei ordez, hots, erabiltzailearen datu gutxi bistaratzen dira.

4.Filtrodun burbuiak

Gaur egun, geure bilaketak pertsonalak dira, hots, pertsona bakoitzak bere bilaketa preferentziak ditu. Leno ez zen hori gertatzen, bilaketa guztiak berdinak ziren. Zenbait web orri bisitatzeko ohitura badugu, lehenik eta behin aukera horiek agertuko zaizkigu. Onen ondorioa aislatzea izan daiteke, horrela geure burua burbuja baten moduan egongo balitz bezala.

5. Espora

Dohako sare soziala zen, software librea zuena, iragarkirik gabekoa. Esan dezakegu honekin Facebook-en antzekoa zela. Hala ere, pribatutasunari dagokionez, dirudienez askoz ere askeagoa eta seguruagoa zen. Hala ere, sare sozial hau bertan bera gelditu zen bere jabea egun batean hilda agertu zenean.

6. RSS 

Arestian aipatu dudan Espora sare sozialarekin zerikusi handia zuen eta Aaron Swartz-ek sortua izan zen (15 urterekin). Hau ere hil egin zen, askok diotenez bere buruaz beste egin zuelarik.

7.Richard Stallman

Berak Software librea asmatu zuen. Besteak beste; Linux, Android... bere aburuz, Facebook geure etengabe begira dagoen zerbait da eta ez geure laguna.

8.Julian Assange

Bere iritziz, borroka politiko bat egin behar da. Borroka horretan, software librearen alde egin behar da apostu; ez hori bakarrik, hezkuntza kritiko bat aurrera eraman behar da, defentsa teknikoak irakasten dituenak. 

Berak esaten duenez, Google, Facebook eta Yahoo, Ipar Amerikako zerbitzu ezberdinetarako zelatan ari diren makinak dira.

AZKEN GOGOETA

Azken gogoeta honetan esan beharra dut, ni neu sare sozialen zalea naizela. Alde batetik, sare sozial batean izena ematean, bakoitzak bere profila sortzen du, bere nortasun birtuala jartzen du. Izen abizenak, (baina ez da komeni izen osoak edo benetakoak jartzea, ezizenak erabiltzea komeni da), gustuko musika, aisialdia,… eta argazki bat jartzen da aurkezpen nagusi bezala. Hau dena egitean bakoitzak bere web-orria du, eta web orri horretan, argazkiak igo, hitz egin, lagunak bisitatu eta abar egin daiteke.

Alde negatiboak hauek dira eta hemen ere orokorrean hitz egingo dugu. Etxe askotan eztabaida hau sortzen da: ordenagailuaren aurrean beraien umeak zenbat denbora egoten diren, zein punturaino den isolamendua edo obsesioa, galdu duten denbora probetxuzkoa den ala ez, zertan edo zein web orrian egon diren txateatzen edo ikusten. Zein pertsonekin egon diren txateatzen… 

Intimitaterako babespena arriskuan jarri dezaketen egoerak:

- Erabiltzailea erregistratzen den momentutik aurrera, perfileko pribatutasuna modu egokian ez konfiguratzea edo sarean ekintza hasten denetik informazio sentikorra argitaratzea.

- Erabiltzaileak sarean parte hartzen duen momentutik, argitaratutako informazioa, argazkiak, bideoak… gehiegizkoak izatea, norberaren edo gainontzekoen pribatutasunean eragitea.

- Sare sozialak baja emateko momentuan: erabiltzaile batek baja emateko eskakizun bat egin behar du, eta gero berak argitaraturiko edo beste profiletan agertutako datuak, informazio pertsonalak edo norberaren irudiak agertzen badira. 

IKT-EKIN LOTUTAKO PRAKTIKA PEDAGOGIKO ONAK

Mundu digitalean aukitzen diren hainbat eta hainbat tresna aztertuz, jarduera bat diseinatu beharko dugu gai finko baten inguruan. Horretarako, zenbait testu irakurri beharko ditugu, "praktika onen" zentzua zein den ikasiko dugularik.

1.SARRERA

“Praktika onen” terminoa oso zabala da eta bere definizioa foro ezberdinetan agertzen da. Honen lehen erabilpena empresarial eremuan hasi zen, non hobekuntza zehatz bat ematen zen kontextu zehatz bateko sistema batean.

Hori dela eta, “praktika onen” terminoa zenbait praktika argitaratzeko erabiltzen da. Praktika hauek, aldaketa positiboak eskaini behar dizkigu eta beste erakundeetara bidali daitezke. Gainera, erakunde  hauek ezagutza berriak sortzeko erabiliko dituzte.

Hezkuntzara egin duten saltoa beranduago egin da eta 80.hamarkadatik aurrera eman da, hezkuntz sistemak izan duen garapena dela eta sortu da. Gaur egungo sistema politikoen ezaugarriak, adibidez, gastu publikoaren kontrola, deszentralizazioa… dira. Hori dela eta, hezkuntz politikak gestioaren kontrola martxan jarri du.

Egoera berri honetan, ez da kasualitatea hitz edo termino berrien agerpena, bai kultura pedagogikoan eta baita edukatiboan ere. Kalitate honen bilakuntzak,  hezkuntza hobekuntzara bultzatu du; beraz, “praktika onen” kontzeptua kulturaren kalitatearen beste zati bat izango litzateke.

“Ona” hitzaren terminoa  praktika pedagogiko bat da. Gutxi gorabehera, mozorrotze funtzioa betetzen duela esan genezake. Azken finean, Komunitate Autonomo ezberdinetan, irakasle anitzek  izan dituzten esperientzietan oinarritzen dira arestian aipatu dugun hau definitzeko garaian.

2. ZER DA PRAKTIKA ON BAT? AUKERAKETARAKO EZAUGARRIAK

Lehenik eta behin praktika on bat zer den galdetu behar diogu gure buruari. Izan ere, erabilera ezberdinak izan ditzake eta ondoren aipatuko ditugu horiek.

Erakundeen ald
• Praktika on baten bidez, aurrerakuntza bultzatzeko gogoa pizten du.
• Politika publikoa kontrolatzeko instrumentu bezala erabili daiteke.
• aketak gestionatzeko instrumentua.
• Praktika “onaren” terminoak, tranferigarritasuna ematen dio.
• Zailtasunei aurre egiten die.

Epper eta Bates-en (2004) arabera, praktika onek ondorengo ezaugarriak dituzte:

• Prozesuaren garapena hobetzen laguntzen du.
• Berrikuntzara bideratzen du.

Esandakoaz gain, hiru alderdi izan behar ditugu kontuan: burutzen den testuingurua, hobekuntzak egon direla adierazten duten seinaleak eta testuinguru ezberdinetara tranferitzeko gaitasuna.

Praktika on batek neurgarriak diren aldaketak izan behar ditu, eta oso ondo definituak egon behar dira, beren helburuak argi jakinez.

Laburbilduz, praktika onak zuzenki deskribatuak egon behar dira beste testuinguruetara transferentzia errazagoa izan dadin.

3. BENCHMARKIN EDO PRAKTIKA ONAREN TRANSFERENTZIA

Kalitatearen gestioaren barruan, erakunde batek zenbait baliabide metodologiko baliatu behar ditu ahalik eta konpetenteen izateko. Horietako bat “Benchmarking” metodoa da, non beste erakunde batzuetako praktikak aintzat  hartzen dituzte ahalik eta konpetenteen izateko.

Metodo hau, hasiera batean,  industria arloko enpresak erabiltzen zuten, baino pixkanaka honen erabilera zabaltzen joan zen.

Praktika onak aurkitu eta egokitzeko metodo hau, hezkuntza arloan aplikatzerakoan garrantzi handiko estrategia da.

4. PRAKTIKA ONEN IDENTIFIKAPENA ESKOLETAKO IKT-EKIN LOTUTA: AUKERAK.

Praktika onak zehazteko indikatzaile batzuei jarraitzen zaie. Ikus ditzagun ba!

PROZESUAREN ERAKUSLEAK:

1-PERTINENTZIA: B.P-ak zentro batean detektatzen edo ikusten diren garapen arazoei erantzun bat bilatzen dio.

2-EFIZIENTZIA: Erabilitako baliabideak produktu zehatz bihurtu ziren. “ B.P”-ren garapena sustatzeko jokuan jartzen diren konpetentziak hau objektiboagoa izaten laguntzen du.

3-SORMENA/BERRIKUNTZA: Praktika berriak beste irizpide batzuekin osatzeak, errealitatea beste ikuspuntu batetik ikusteko aukera ematen du. Begiratzen den angulu ezberdinak balore gehiago gehituko dio.

4- IKASKUNTZAREN SORTZAILEA: “B.P” batek esperientzia propioa aztertzeko bezain besteko potentzia izan behar du, praktika hobetzeko eta gauza berriak pixkanaka-pixkanaka ikasteko. BPP-aren hedapen hori bi tokitan ikus daiteke. Alde batetik barrualdean, non asebetetze sentsazioa izaten duten hau sortu dutenek, eta bestetik, kanpoaldean, bere transefentzia graduagatik.

5- LANKIDETZA KLIMA: B.P aren ezarpenak zein neurritan laguntzen duen euskarri sare (lankidetza)  baten sorkuntza. Lan estrukturak sistematizatzeko jasangarriak diren B.P-ei dagokie.

6-INTEGRATZAILEA: Honen diseinuak, hots, B.P-arenak, irizpide batzuen arabera egiten dira. Ondorioz, honen diseinuak, errealitatea modu ezberdinetara ikustea ahalbideratzen du.

7- IRAUNKORTASUNA: Hauen iraunkortasuna bermatzeko, erabaki ezberdinak planteatu behar dira, bai barruko politikan eta baita hezkuntz-politikan.

EMAITZEN ERAKUSLEAK:

1-ERAGINKORTASUNA: B.P-ak izan dituen ekarpenei deritze.  Politikan ezartzen diren arau ezberdinen bat-etortzeak eta bertatik ateratako jokabideak logikoak izatea.

2- ERABILERA: BPP-en esanahiaren balioa produktu zehatzetan antzeman daitek, izan ere, sortu dutenengan emozionalki eragina izango du.

3-B.P-aren AINTZATESPENA: Praktika barru eta kanpoaldetik arrakastatsua bihurtzen da hau burutu dutenek asebetetze sentsazioa dutenean. Gainera, B.P bat legitimatzeak, zentroen ezberdintasunak ezartzen ditu. Bere arrakasta propioak, B.P baten gestioa inplizitu egiten du.

4- TRANSFERIBILITATEA: BP-a beti egon daiteke beste testuinguruetara moldatua. Prozedura, ideia, produktu, politika… sortzen dira gainontzeko testuinguruetarako eraman daiteke.

5-”ONDO EGITEAREN” KULTURA SORTZEA: Gune bateko B.P-aren garapenak zentru ezberdinetan hobekuntzak egiten ditu. Bertako bizi baldintzak zentroak duen estrukturatekin ere, sarritan, zerikusia izaten dute.

5. ONDORIOAK

Arestian ikusi dugun moduan, “praktika onen” kontzeptua eta “ benchmarking”-a ez dira kontzeptu berriak. Hala ere, garrantzi handikoak izan dira, batez ere hezkuntza arloan. Gaur egun dituzten  arazo eta aukerei dagokienez,  zenbait prozesu martxan jartzea lortu du. Prozesu hauek, batez ere, erakundeenak izan ohi dira. Hori dela eta, kontzeptu hau sistema ona izan liteke esperimentazio, sistematizazio eta ebaluazio prozesuetan.

HASIERA

Duela hamarkada bat, IKT-etan adituak ziren hezkuntzaren arduradunek kezka bat azaltzen zuten. Hauek pentsatzen zuten ikasgeletan ezinbestekoak zirela IKT-ak egotea. Baina bazekiten baliabideak urriak zirela, bai ordenagailuen aldetik eta baita infraestrukturen aldetik ere.

Hala ere, eskertzekoa da hamarkada honetan Komunitate Autonomiko batzuk egin duten esfortzua ikasgeletan ordenagailuak egoteko. Administrazio hauek hainbat programa jarri dituzte martxan teknologien erabilpena eskolan sustatzeko, baina baita interneta sustatzeko ere. Guzti hau lortzeko denbora komunitate bakoitzaren gaitasun ekonomiko eta politikoetan dago. Azken bi edo hiru urtetan, ikas zentro gehienetan, ordenagailu kopurua handitu egin da eta baita interneterako sarbidea ere. Honekin batera, irakasleak gailu hauei buruz gehiago ikasteko kurtsoak gauzatu dituzte.

Honekin batera, hezkuntza eta zientzia ministerioak garatu zuen (eta garatzen jarraitzen du) IKT-ak eskoletan ipintzeko planak, honez gain, interneta jartzea ere plan hauen barruan dago.

Informe internazional baten arabera, gailu eta baliabide teknologikoen instalazioa handitu beharko litzateke estatuko eskoletan. Baina 2006an argitaratutako informeak IKT-ak espainiako eskoletan hobetuz joan zirela azaltzen du.

Honekin azaldu nahi dena da, arazoa ez dela baliabideak urriak direla, izan ere, eskolak ondo dotatuak daude gailu teknologikoekin. Arazoa honakoa da: arazo kurrikular eta psikoedukatiboa.

Azkenik, esan behar da, teknologiak ez dutela ezer erakusten bere horretan, hezkuntza helburuak behar dira eta burutzen dituzten jardueren bidez ikasten dute, hori bai, jarduerak ordenagailuen bidez eramaten dira aurrera.   

6. IKASGELAN ORDENAGAILUEKIN EGINDAKO PRAKTIKA ONEK ERREFERENTZIAZKO OINARRI EDUKATIBOAK BEHAR DITUZTE

Oso garrantzitsua da ordenagailuak eta teknologia ezberdinak erabiltzea ikasleekin baina, noski hau dena helburu batekin egitea ezinbestekoa da, hau da, kalitatezko pedagogia izan behar du.

Teknologiak aldatzen joan dira denborarekin, eta printzipio batzuk kontuan izan behar dituzte irakasleak teknologiak irakasten dituztenean, izan ere, ikasleek irakaskankuntza on bat garatzea teknologiei dagokienez ezinbestekoa da:

-Kontziente izan behar gara, ordenagailuak gelan erabiltzeak ez dakarrela irakaskuntzaren nahitaezko hobekuntza. Honek esan nahi du, ikasleek ez dutela gehiago ikasten teknologiekin lan egiteagatik,baizik eta, erabiltzen den metodologia izaten da eraginkorrena.

-Ikasleek euren jakintza bizi izandako egoerekin sortzen dituzte, horregatik, teknologiak ez dira oinarria ,baizik eta, jakintza hauen bitartekari bat.

-Teknologia informatikoa liburuekin alderatuz, informazioa manipulatu, banatu eta hau berreskuratzeko erraztasuna ematen digu.

-Bukatzeko, nabarmentzekoa da, teknologiek komunikatzeko ematen duten erraztasunari. Ikasle-irakasleen arteko harremana zuzena izatea da ,nahiz eta, geografikoki urrun egon.

7. “PRAKTIKA ONAK” TEKNOLOGIEKIN PLANIFIKATZEKO DEKALOGOA

Aurretik azaldutako printzipioetatik hainbat gomendapen atera ditzakegu:

-Oinarrizkoena ikasleek ikasiko dutena da eta ez teknologiak.

-Irakaslea kontziente izan behar du, teknologien erabilpenarekin ikasleek ez dutela gehigoa edo gutxiago ikasiko edo interes eta motibazio handiagoa izango duenik.

-Teknologiak erabiltzerakoan gelan, oso garrantzitsua da ikasleek hauekin bizitzen dutena, horregatik, hainbat ariketa egin behar dituzte ordenagailuaren laguntzarekin baina betiere, irakaskuntza bat atzetik egonda.

-Teknologiak irakasgai guztiekin landu behar dira ezaguera guztiak garatu ahal izateko, hauen laguntzaz.

-Teknologiak informatzeko nahiz komunikatzeko erabili daitezke.

-Teknologiak banaka eta taldeka lantzeko erabili behar dira.

-Teknologiak erabiltzerakoan oso garrantzitsua da zehaztea zeintzuk diren helburuak eta erabiltzen den konpetentzia kurrikularra.

-Informatika gela joaten garenean ezin dugu inprobisatu, ariketa guztiak zehaztuta izan behar ditugu eta bakoitzak zenbat denbora iraungo duten ere.

-Teknologiak erabiltzerakoan kontziente izan behar gara, gure irakaskuntzaren parte direla eta egingo ditugun ariketen helburuekin lotura izan behar dute.

8. ZEIN JARDUERA DIRA BALIOGARRI IKASKUNTZARAKO TEKNOLOGIAK ERABILITA?

Irakasle batek teknologia berriak bere gida dozentean aplikatzen baditu, erronka berri batzuk hartzen ari da. Aktibitate honek zentzu pedagogikoa hartzen du, ikastera bultzatuta dagoen hezkuntza sistemara bideratuta baitago. Proiektu edo aktibitate hau eredu hezitzaile baten baitan planifikatu beharko litzateke, ezaugarri hauek izanik:

• Eskolako ikaskuntzaren helburuetako bat, ikasleei jaso duten informazioa eraiki eta esanahia ematen laguntzea da. Baita, konpetentziak garatzea, modu adimentsuan, kritikoan  eta etikoan erabiltzeko informazioa hori.
• Garatu beharreko irakaskuntza metodologikoaren ezaugarri nagusietakoa hau da: testu liburu bakar bat egotea informazio iturri bezala baztertzea, hau da, hainbat iturri desberdinetan informazioa bilatzera bultzatu behar dira ikasleak.
• Ordenagailuekin lan egitean, ikasleak tresna teknologikoen bitartez informazioa aurkitu, eztabaidatu eta ezagutza eraikitzera bidean egiten den prozesua litzateke.
• ikaskuntza indibidual baten aurrean, erronka zera da: teknologia, ikaskideen artean lankidetza kooperatiboa sortzeko erabiltzea. Baita, geografikoki urrti dauden pertsonekin lantzeko.
• Irakaslearen rola, teknologiekin egiten duten ikaskuntza prozesuan ikuskatzaile eta antolatzailearean izan behar da, eta ez, landutako informazioaren trasmisorea.

IKTak, beste material edo errekurtso dikdaktikoak bezala, askotariko ariketak garatzeko eta egiteko aukera ahalbidetzen du. Jarraian, ikasleek teknologiekin egin ditzazketen hainbat ariketa:

• Helburu bakarrarekin, interneten informazioa bilatu, aukeratu eta aztertu.
• Tresna teknologiko desberdinen erabilerarako konpetentzia eta gaitasunak eskuratu: software desberdinen erabilpena, sistema eragile baten kudeaketa, …
• Ikaskuntzarako hainbat ariketa egin eta osatu:
• Idatzizko testuak egin
• Multimedia aurkezpenak garatu
• Ariketa eta jokoei irtenbidea eman, on line
• WWW  lan-proiektuak garatuko
• Ikasgelan arbel digitalaren bidez proiektuak eta lanak publikoki azaldu
• Interneteko errekurtso ezberdinak erabiliz, distantzia batera daudenekin komunikatzea eta elkarlanean lan egitea: foroak, wikiak, blogak, posta, …
• Forma edo baliabide tekonologiko desberdinak erabiliz, adieraztea, ideia eta lanak partekatzea.

Zentzu honetan, egin dezakegun galdera klabea hau da: zein motatako jarduerak erabili behar ditu irakasle batek kalitatezko hezkuntza bat emateko printzipio psikopedagogikoetan oinarrituta? Galdera honen erantzuna, eskolako praktika pedagogikoetan ikus daiteke eta zera adierazten dute: bi motatako ariketak daudela, bakarka egiten diren ariketa sinpleetatik hasi eta konplexutasun eta iraupen gehiago duten ariketetaraino, talde lana bultzatzen duten proiektuak barnebilduz.

Hau honela, IKTetan planteatzen diren ariketak graduaren arabera sailka daitezke: konplexutasun edo sinpletasun intelektual eta pedagogikoari begira. Hartara, hiru motatako jarduerak bereizten dira IKTekin gelan garatu daitezkeenak:

• Jarduera sinpleak, noiz behinka egiten direnak, beste ariketa batzuk osatzeko egiten direnak.
• Denbora gehiago behar duten jarduera konplexuagoak, ikaslearengan konpetentzia eta gaitasun kognitibo desberdinak aktibatzea eskatzen dituztenak.
• INguru birtualean garatzen diren jarduerak, adierazpenerako eta komunikazioarako gaitasuna eskatzen dutenak, baliabide teknologiko konplexuagoen bitartez.

9. AZKEN HAUSNARKETA

Egia da, ordenagailuekin burutzen diren jarduera guztiak ez direla baliagarriak ikuspuntu pedagogiko batetik begiratuta. Teknologiak berak bakarrik ez gaitu irakasle hobeak egiten. Honen adibide dira, arbel digitala, internet edo ordenagailuak erabiltzen dituzten irakasleak eredu tradizionalean jarraiki.

Lehenego pausua, baliabide teknologikoak ohikoak bilakatzea da eta eguneroko jarduerak hauekin egitea. Honek esan nahi du, irakasleak jarduera desberdinak sortu beharko dituela, eta ez ohiko materialari edo liburuari lotutako ariketak.

Paper kultura batetik, multimedia eta kultura digitalera ari gara aldatzen, horregatik, eskolak ezin dio bizkarra eman aldaketa aldi honi. Beraz, hemen datza gaur eguneko irakasleentzako erronka nagusia: nola bilakatu ikasleak baliabide teknologiko hauek erabiltzeko konpetente?

Honetarako, ez du edozein jarduerak balio, jarduera berritzaileak diseinatu behar dituzte, lehen aipatutako printzipio eta irizpide pedagogikoetan oinarrituta.